Baydhabo 12 Agoosto 2026: Soomaaliya ayaa wajahaysa xaalad sii xumaanaysa oo dhinaca nafaqo-darrada iyo cunto yarida ah, iyadoo hay’adda Médecins Sans Frontières (MSF) ay ka digtay in baahida dadka nugul ay sii kordhayso xilli maalgelinta loogu talagalay wax-ka-qabashada nafaqo-darrada ay si weyn hoos ugu dhacday.
Reuters ayaa soo werisay in maalgelinta wax looga qabanayo nafaqo-darrada ba’an ee qaybo ka mid ah Soomaaliya ay sanadkan hoos u dhacday in ka badan 80 boqolkiiba, halka tirada carruurta u baahan daaweynta nafaqo-darradu ay sii kordhayso.
MSF ayaa sheegtay in sanadkan ay daaweysay ama diiwaangelisay ku dhowaad 22,000 xaaladood oo nafaqo-darro ah, taas oo ka badan 80 boqolkiiba marka loo eego isla muddadii sannadkii hore. Hay’addu waxay sheegtay in kororka baahidu uu ku soo aadayo xilli hay’adaha gargaarku ay wajahaan dhaqaale aad u kooban.
Baydhabo oo si gaar ah loogu dareemayo dhibaatada
Magaalada Baydhabo ee Koonfur Galbeed Soomaaliya ayaa kamid ah meelaha sida weyn looga dareemayo saameynta abaarta, barakaca iyo nafaqo-darrada.
Bishii July, MSF waxay baaritaan ku samaysay 888 qoys oo ku nool 14 goobood oo barakacayaal ah oo Baydhabo ku yaalla. Natiijada baaritaanka ayaa muujisay in hal ka mid ah afartii carruur ah ee la baaray uu qabay nafaqo-darro daran.
MSF waxay sidoo kale sheegtay inay tan iyo bilowgii 2026 Baydhabo ku baartey in ka badan 21,000 carruur ah oo ka yar shan sano, iyadoo heerka nafaqo-darrada ba’an ee carruurta la baaray uu ku dhow yahay 50 boqolkiiba.
Xaaladda ayaa culeys weyn ku keentay adeegyada caafimaadka. MSF waxay kordhisay awoodda xarunteeda Baydhabo, iyadoo sariiraha loogu talagalay daaweynta nafaqo-darrada la gaarsiiyay 150 sariirood.
Qoysas ku nool hal cunto maalintii
Dhibaatada nafaqo-darrada ayaa si dhow ula xiriirta awoodda qoysaska ay u leeyihiin inay helaan cunto ku filan.
Baaritaanka MSF ayaa muujiyay in saddex meelood meel qoysaska la daraaseeyay ay ku noolaayeen hal cunto maalintii, halka 2 boqolkiiba oo keliya ay sheegeen inay awoodaan saddex cunto maalintii. Xaaladdan ayaa si gaar ah halis ugu ah carruurta yaryar, haweenka uurka leh iyo hooyooyinka nuujinaya.
MSF ayaa sidoo kale sheegtay in qoysas badan ay lumiyeen xoolihii iyo ilihii nololeed ee ay ku tiirsanaayeen, taas oo ka dhalatay abaarta soo noqnoqotay.
Deeqaha oo aad u yaraaday
Sida ay MSF sheegtay, Soomaaliya waxaa hadda loo heli karaa ku dhowaad 300 milyan oo dollar oo maalgelin ah, halka sannadkii 2022, xilligii dalka uu wajahayay xaalad abaareed oo aad u daran, deeq-bixiyeyaashu bixiyeen ku dhowaad 2.2 bilyan oo dollar.
Hoos u dhaca maalgelinta ayaa imaanaya xilli baahida gargaarka ay kor u sii kacayso. Hay’adaha caafimaadka iyo kuwa gargaarka ayaa wajahaya caqabado ku saabsan sidii dadka ugu nugul loo gaarsiin lahaa cunto, biyo, adeeg caafimaad iyo daaweynta nafaqo-darrada.
MSF ayaa horey u sheegtay in abaarta iyo maalgelin yaraantu ay sidoo kale saameeyeen adeegyada biyaha iyo fayadhowrka ee Baydhabo. Intii u dhexeysay Diseembar 2025 iyo Juun 2026, MSF waxay sheegtay inay gaarsiisay in ka badan 47 milyan oo litir oo biyo nadiif ah 17 goobood oo ku yaalla Baydhabo.
Abaaraha iyo barakaca oo sii xumeynaya xaaladda
Soomaaliya waxaa muddooyin is xigay ku dhuftay roobab aan wanaagsanayn, taas oo saameysay beeraha, xoolaha iyo helitaanka biyaha.
Reuters waxay sheegtay in in ka badan 500,000 oo qof ay ku barakaceen Soomaaliya saddexdii bilood ee ugu horreeyay 2026, iyadoo abaartu ay ahayd sababta ugu weyn ee barakaca. Haweenka iyo carruurta ayaa ka koobnaa ku dhowaad 85 boqolkiiba dadkaas.
MSF waxay sheegtay in xaaladda abaarta iyo nafaqo-darradu ay sii xumaanayaan iyadoo in ka badan 6.5 milyan oo qof ay wajahaan cunto yari ba’an, halka in ka badan 1.84 milyan oo carruur ah oo ka yar shan sano lagu qiyaasay inay khatar ugu jiraan nafaqo-darro ba’an sannadka 2026.
Hay’adaha gargaarka ayaa ku baaqaya in taageerada la kordhiyo ka hor inta aysan xaaladdu sii xumaan. MSF waxay sheegtay in aan la sugin in Soomaaliya gaarto xaalad macaluul ah ka hor inta aan la qaadin tallaabooyin degdeg ah, maadaama carruur badan ay hadda u baahan yihiin cunto, biyo iyo adeeg caafimaad.
