Urur Goboleedka (IGAD) ayaa markale carrabka ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay in la ixtiraamo madax-bannaanida, wadajirka dhuleed iyo midnimada Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, iyadoo ka digtay tallaabo kasta oo wiiqi karta jiritaanka iyo xasilloonida dalka.
Djibouti 18/6/2026: Baaqan ayaa ku soo beegmaya xilli dood xooggan ay ka dhalatay safar uu dhawaan ku tagay Magaalada Barakaysan ee Qudus Madaxweynaha Somaliland, Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro). Safarkaasi ayaa siyaabo kala duwan looga falceliyay gudaha Soomaaliya iyo guud ahaan gobolka Geeska Afrika, iyadoo siyaasiyiin, aqoonyahanno iyo qaybo ka mid ah bulshada Soomaaliyeed ay ku tilmaameen tallaabo xasaasi ah oo taabanaysa qaranimada Soomaaliya.
Dadka falanqeeya arrimaha siyaasadda gobolka ayaa aaminsan in waqtiga uu yimid safarkan uu sii kordhiyay walaaca laga qabo faragelinta quwadaha shisheeye ee arrimaha gudaha Soomaaliya. Dowladda Israa’iil ayaa lagu eedeeyay inay door muuqda ku lahayd abaabulka iyo fududeynta booqashadaas, arrintaas oo dhalisay su’aalo badan oo ku saabsan ujeeddooyinka siyaasadeed ee ka dambeeya xiriirrada noocan ah.
Qaar badan oo ka mid ah shacabka Soomaaliyeed ayaa u arka in xiriir kasta oo si toos ah loola yeesho maamul ka tirsan Soomaaliya, iyadoo laga tallaabsanayo Dowladda Federaalka Soomaaliya, uu yahay mid dhaawacaya mabda’a qaranimada iyo madax-bannaanida dalka. Sidaas darteed, hadalka IGAD ayaa loo fasirtay fariin cad oo lagu xoojinayo in dhammaan dhinacyadu ay dhowraan sharciyada caalamiga ah iyo mabda’a ixtiraamka dawladaha xubnaha ka ah ururka.
Dhanka kale, arrinta Qudus lafteedu waa mawduuc leh xasaasiyad gaar ah oo ku dhex leh dunida Islaamka. Soomaaliya waxay muddo dheer taageersanayd qadiyadda Falastiin, iyadoo marar badan ku celcelisay in Qudus ay tahay magaalo leh muhiimad diimeed iyo taariikheed oo aan laga indho tiri karin xal kasta oo laga gaarayo khilaafka Bariga Dhexe. Taasi waxay sababtay in safar kasta oo siyaasadeed oo lagu tago magaaladaas uu yeesho saameyn iyo fasiraad ka baxsan arrimaha diblomaasiyadda caadiga ah.
Khubarada siyaasadda ayaa sheegaya in tallaabooyinka noocan ah ay abuuri karaan xiisado siyaasadeed oo cusub haddii aan loo marin waddooyinka rasmiga ah ee diblomaasiyadda. Waxay sidoo kale tilmaamayaan in Soomaaliya ay weli ku jirto marxalad ay muhiim tahay in la ilaaliyo wadajirka qaranka, maadaama ay jiraan caqabado amni, siyaasadeed iyo dhaqaale oo u baahan iskaashi iyo midnimo qaran.
Baaqii ugu dambeeyay ee IGAD ayaa sidaas darteed loo arkaa digniin ku socota dhammaan dhinacyada danaynaya arrimaha Soomaaliya, si looga fogaado tallaabooyin horseedi kara kala qaybsanaan siyaasadeed ama muran diblomaasiyadeed oo cusub. Iyadoo xaaladdu weli tahay mid si dhow loola socdo, waxaa muuqata in doodda ku saabsan safarka Madaxweyne Cirro ee Qudus iyo doorka ay ku leedahay Israa’iil ay sii ahaan doonto arrin si weyn looga hadlo maalmaha iyo toddobaadyada soo socda.
