Kampala, 7 Agoosto 2026: Baarlamaanka Uganda ayaa Khamiistii ansixiyay qorshe u oggolaanaya dowladda inay ciidamo u dirto Marinka Gaza, si ay uga mid noqdaan ciidan caalami ah oo loogu talagalay sugidda amniga iyo xasilinta dhulka ay saameeyeen dagaallada muddada dheer ka socday. Qorshahan ayaa yimid kaddib codsi ay dowladda Uganda sheegtay inuu uga yimid dowladda Mareykanka, taas oo hormuud ka ah dadaallada lagu dhisayo ciidanka caalamiga ah.
Go’aanka Baarlamaanka ayaa siinaya xukuumadda Madaxweyne Yoweri Kaguta Museveni awood sharciyeed oo ay cutubyo ka tirsan Ciidamada Difaaca Uganda (UPDF) ugu diri karto Gaza, si ay uga qeyb qaataan howlgalka cusub ee lagu xoojinayo amniga iyo xasiloonida deegaanka.
Inkastoo qorshaha la ansixiyay, Dowladda Uganda weli ma aysan shaacin tirada askarta la diri doono iyo waqtiga rasmiga ah ee ay ciidamadaasi bilaabi doonaan howlgalka. Mas’uuliyiinta dowladda ayaa sheegay in faahfaahinta howlgalka lagu dhawaaqi doono marka la soo dhameystiro qorshaha isku dubbaridka ciidanka iyo wadamada kale ee ka qeyb galaya.
Wasiirka Gaashaandhigga iyo Arrimaha Halyeeyada Uganda, Kiryowa Kiwanuka, oo Baarlamaanka warbixin ka hor jeediyay, ayaa sheegay in ciidamada Uganda ay door muhiim ah ka qaadan doonaan la socodka hirgelinta heshiisyada xabbad-joojinta, ilaalinta dadka rayidka ah iyo ka hortagga in dagaallo hor leh ay dib uga qarxaan Marinka Gaza.
Wuxuu xusay in Uganda ay leedahay khibrad dheer oo dhinaca howlgalada nabad ilaalinta ah, isla markaana ciidamada dalkaasi ay muddo sanado ah ka qeyb qaadanayeen howlgalada caalamiga ah ee ka socda dalal kala duwan oo Afrika ah.
Kiwanuka ayaa tusaale u soo qaatay doorka ay ciidamada Uganda ka ciyaareen howlgalada nabad ilaalinta ee Soomaaliya, Koonfurta Suudaan, Jamhuuriyadda Afrikada Dhexe iyo sidoo kale qaar ka mid ah howlgalada ay Qaramada Midoobay maamusho. Wuxuu sheegay in waayo-aragnimadaasi ay Uganda ka dhigtay dal awood u leh inuu kaalin muuqata ka qaato howlgalka cusub ee Gaza.
Fadhiga Baarlamaanka ee lagu meel mariyay qorshahan waxaa guddoominayay Guddoomiye Ku-xigeenka Baarlamaanka Uganda, Thomas Tayebwa. Inkastoo mooshinka uu helay taageerada inta badan mudanayaasha, haddana xubno ka tirsan mucaaradka ayaa muujiyay walaac ku saabsan qorshaha.
Xildhibaannada mucaaradka ayaa dalbaday in baaritaan dheeraad ah lagu sameeyo ujeeddada howlgalka, kharashaadka ku bixi doona, iyo khataraha ay wajihi karaan ciidamada Uganda haddii loo diro goob ay colaado ka jiraan. Waxay sidoo kale codsadeen in dowladda ay Baarlamaanka u soo gudbiso warbixin dhameystiran oo ku saabsan heshiisyada iyo waajibaadka ciidamada Uganda ka hor inta aan la bilaabin howlgalka.
Sida ay dowladda Uganda sheegtay, howlgalka ayaa salka ku haya qaraar uu Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay ansixiyay bishii Nofeembar 2025, kaas oo oggolaanaya in Gaza laga hirgeliyo ciidan ku-meel-gaar ah oo caalami ah oo loogu magac daray International Stabilisation Force (ISF).
Ciidankan ayaa la qorsheynayaa inuu taageero maamulka ku-meel-gaarka ah ee Falastiiniyiinta, ilaaliyo howlaha gargaarka bani’aadannimo, sugo amniga goobaha muhiimka ah iyo inuu ka qeyb qaato dadaallada lagu dejinayo xaaladda Gaza.
Mas’uuliyiinta Uganda ayaa sheegay in howlgalka uu qayb ka noqon doono dadaallada caalamiga ah ee lagu doonayo in laga hortago dagaallo cusub oo ka qarxa gobolka, isla markaana lagu abuuro jawi ku habboon wada-hadallo siyaasadeed iyo dib-u-dhis.
Wararka la xiriira qorshaha howlgalka ayaa sidoo kale sheegaya in Jeneraalka Mareykanka Jasper Jeffers loo qorsheeyay inuu hoggaamiyo ciidanka caalamiga ah. Sida qorshaha la soo bandhigay, waxaa la doonayaa in la dhiso ciidan gaaraya ilaa 20,000 oo askari, kuwaas oo la shaqeyn doona ku dhowaad 12,000 oo boolis Falastiiniyiin ah oo la tababaray.
Dalal ay ka mid yihiin Indonesia, Morocco, Kazakhstan, Kosovo iyo Albania ayaa la sheegay inay hore u muujiyeen diyaar garow ay ciidamo ugu biirinayaan howlgalka, halka Masar iyo Urdun ay oggolaadeen inay taageeraan tababarka ciidamada booliska Falastiiniyiinta.
Dhanka kale, wararka ayaa sheegaya in Golaha Ammaanka ee Israa’iil uu isna ansixiyay qaab sharciyeed u oggolaanaya in ciidamo shisheeye ay galaan Marinka Gaza, taas oo qayb ka ah qorshaha amniga ee lagu taageerayo howlgalka caalamiga ah.
Sarkaal Israa’iili ah ayaa sheegay in wejiga koowaad ee howlgalka ay ka qeyb qaadan doonaan ku dhowaad 200 oo askari oo ka socda dalal saaxiib la ah Israa’iil, kuwaas oo la sheegay inay ku jiraan Uganda iyo Morocco. Hase yeeshee, weli lama shaacin waqtiga rasmiga ah ee ciidamadaasi ay gaari doonaan Gaza.
Howlgalkan cusub ayaa kusoo beegmaya xilli dadaallo diblomaasiyadeed iyo kuwo amni ay socdaan si xal waara loogu helo colaadda Gaza, iyadoo beesha caalamku ay sii waddo dadaallada lagu doonayo in la ilaaliyo xabbad-joojinta, loo fududeeyo gargaarka bani’aadannimo, loona abuuro jawi horseedi kara xasillooni waarta.
DunidaMaanta.com waxay sii wadi doontaa la socodka arrintan, iyadoo akhristayaasheeda la wadaagi doonta wixii warar iyo faahfaahin rasmi ah ee kasoo kordha howlgalka iyo go’aannada la xiriira.
