Muqdisho 14 Agoosto 2026: Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa sheegay in Dowladda Federaalka Soomaaliya aysan colaad ama nacayb u hayn cid Soomaali ah, xilli ay sii xoogeysanayaan khilaafaadka siyaasadeed ee u dhexeeya dowladda dhexe iyo qaar ka mid ah dowlad-goboleedyada dalka.
Madaxweynaha ayaa sheegay in khilaafaadka siyaasadeed ee Soomaaliya aan loo fasiran karin arrimo ku saleysan deegaan, qabiil ama shaqsi, isagoo carrabka ku adkeeyay in dowladda ay mas’uuliyad ka saaran tahay ilaalinta amniga, sharciga iyo midnimada dalka.
Xasan Sheekh ayaa tilmaamay in muwaadin kasta uu xaq u leeyahay inuu cabbiro fikirkiisa iyo aragtidiisa, balse ay muhiim tahay in hadallada iyo tallaabooyinka siyaasadeed aysan horseedin xiisad amni ama dib u soo celin colaado horey bulshada Soomaaliyeed u soo maray.
Madaxweynaha ayaa sidoo kale sheegay in dowladda aysan doonayn inay dhiig daadiso ama colaad ka dhex abuurto shacabka, balse ay waajib dastuuri ah ka saaran tahay inay ka hortagto fal kasta oo khatar gelin kara amniga, xasilloonida iyo midnimada Soomaaliya.
Hadallada Madaxweynaha ayaa ku soo beegmaya xilli xiriirka Dowladda Federaalka iyo qaar ka mid ah dowlad-goboleedyada uu wajahayo khilaafaad siyaasadeed. Arrimaha la isku hayo waxaa ka mid ah awood-qaybsiga, dastuurka, maamulka iyo habka loo wajahayo arrimaha amniga iyo siyaasadda dalka.
Puntland ayaa dhawaan muujisay walaac ku saabsan dhaq-dhaqaaqyada Dowladda Federaalka, gaar ahaan qorsheyaasha la xiriira safarka Madaxweyne Xasan Sheekh ee deegaanada Galmudug. Maamulka Puntland ayaa sheegay inuu si dhow ula socdo xaaladda, isagoo walaac ka muujiyay in dhaq-dhaqaaqyada siyaasadeed ay saameyn ku yeelan karaan xasilloonida magaalada Gaalkacyo iyo deegaanada ku dhow.
Si kastaba, eedeymaha siyaasadeed ee labada dhinac ayaa inta badan ah kuwo is-dhaafsi ah, waxaana muhiim ah in si cad loo kala saaro sheegashada siyaasadeed iyo xaqiiqooyinka si madax-bannaan loo xaqiijiyay. Warbixinno dhowaan laga qoray khilaafaadka dowladda dhexe iyo Puntland ayaa sidoo kale tilmaamay in eedeymo culus oo labada dhinac isu jeedinayaan aan mar walba lala socodsiin caddeymo madax-bannaan.
Gaalkacyo ayaa ah magaalo si gaar ah xasaasi ugu ah siyaasadda Soomaaliya, maadaama ay ku taallo gobolka Mudug oo ay saameyn siyaasadeed ku leeyihiin Puntland iyo Galmudug. Sidaas darteed, dhaq-dhaqaaq kasta oo siyaasadeed ama amni oo ka dhaca magaalada wuxuu si fudud u yeelan karaa saameyn ka baxsan deegaanka.
Dowladda Federaalka ayaa marar badan ku celcelisay muhiimadda ay leedahay in khilaafaadka siyaasadeed lagu xalliyo wadahadal iyo hannaan sharci ah. Tusaale ahaan, xukuumaddu waxay 2026 si cad ugu baaqday dhinacyada khilaafaadka ku lugta leh inay ka fogaadaan wax kasta oo halis gelin kara nabadda iyo amniga shacabka, iyadoo xoogga saartay xal siyaasadeed iyo wadahadal.
Khilaafka u dhexeeya Muqdisho iyo maamul-goboleedyada ayaa ah mid muddo soo jiray, waxaana xalintiisu u baahan tahay wada-tashi siyaasadeed, ixtiraamka dastuurka iyo in laga fogaado hadallo ama tallaabooyin sii kordhin kara kala fogaanshaha bulshada.
Hadalka Madaxweyne Xasan Sheekh wuxuu sidaas darteed kusoo aadayaa xilli muhiim ah oo loo baahan yahay in dhinacyada siyaasadda Soomaaliya ay mudnaanta siiyaan xasilloonida dalka iyo wadajirka shacabka. Baaqyada nabadda iyo ka fogaanshaha colaadda ayaa noqon kara tallaabo lagu yareyn karo xiisadaha, haddii ay dhinacyadu ku xigsiyaan wada-hadal dhab ah iyo tallaabooyin la taaban karo.
Ugu dambeyn, xaaladda siyaasadeed ee Soomaaliya ayaa weli u baahan taxaddar iyo wadahadal joogto ah. Dowladda Federaalka, Puntland, Galmudug iyo dhammaan dhinacyada siyaasadeed waxaa horyaalla masuuliyadda ah in khilaafaadka jira aan loo beddelin xiisad amni, isla markaana la ilaaliyo nabadda iyo midnimada shacabka Soomaaliyeed.
